Đăng bởi: Ngô Minh | 22.08.2015

GẶP NGƯỜI TREO LÁ CỜ ĐỎ SAO VÀNG LÊN ĐỈNH CỘT CỜ PHU VĂN LÂU 8-1945

CụĐặng VănViệt và NM

  GẶP NGƯỜI TREO LÁ CỜ  ĐỎ SAO VÀNG LÊN ĐỈNH CỘT CỜ PHU VĂN LÂU 8-1945

                                                                         Ngô Minh

              Tôi muốn nói đến “cụ lính” Đặng Văn Việt. Gọi là cụ vì năm nay ông đã 96 tuổi. Ông vừa từ Hà Nội vào Huế dự Lễ kỷ niệm 70 năm Trường Thanh niên Tiền tuyến Huế chiều ngày 21/8/2015. Trường TNTT Huế là một ngôi trường “xanh vỏ đỏ lòng”, vì là trường của chính phủ Trần Trọng Kim thân Nhật nhưng lại đào tạo võ bị cho các sĩ quan tương lại của Việt Minh. Tôi vinh hạnh và vô cùng ấn tượng được gặp, bắt tay và trò chuyện với ông. Như là bắt tay, trò chuyện với nhân vật lịch sử bằng xương bằng thịt. Lịch sử thật nhân hậu. tôi sinh năm 1949, sau Cách mạng tới 4 năm, mà được ngồi trò chuyện với một người từng bắt hạ lá cờ quẻ ly của Triều Nguyễn xuống, treo lá cờ đỏ sao vàng lên trên đỉnh cột cờ Phu Văn Lâu. Sướng thật. Sướng lắm chứ!.

Ông kể, tháng trước VTV mời ông vào Huế 3 ngày để diễn “trận đánh” hạ cờ quẻ ly của triều đình nhà Nguyễn, treo cờ đỏ sao vàng lên Kỳ Đài Huế năm 1945. Phim sẽ phát vào dịp 70 năm CN tháng 8 . Festival Huế năm ngoái, ông Đặng Văn Việt cũng được mời vào dự Festival Huế 2014. Tôi cũng đã trò chuyện với cụ Đặng Văn Việt, người lính lừng danh thời chống Pháp với biệt danh quân Pháp đặt cho “Hùm xám đường 4”, “vua đường 4”. Triều Nguyễn bắt đầu từ vua Gia Long (1802) đến năm 1945 là 143 năm dằng dặc. 143 năm- Ngày 21/8/1945, lá cờ đỏ sao vàng mới thay thế là cờ quẻ ly của 13 triều vua Nguyễn , tung bay trên đỉnh cột cờ Kinh Đô Huế suốt 70 năm nay. Thời đại mới của dân tộc đã tung bay rộn ràng từ lúc ấy…

Ông Đặng Văn Việt 96 tuổi rồi mà tay ông rắn chắc lắm. Ông bảo, mình bây giờ huyết áp 120/70, đường máu 5,6, ngũ tảng”như mới”. Một tuần 2 buổi  chơi quần vợt, 2 buổi khiêu vũ đường phố với chị em.Có nghĩa là ông  vẫn khỏe như thanh niên. Bắt tay ông, bàn tay như thép, làm bàn tay tôi như co lại. Tôi có được cuộc gặp gỡ với nhân vật lịch sử này là nhờ anh Phan Tân Hội, con trai cố luật sư Phan Anh, bây giờ là đại diện của Trường Thanh niên tiền tuyến Huế.  Ông Đặng Văn Việt, lúc đó 26 tuổi, là học viên của Trường Thanh niên tiền tuyển Huế. Ngôi trường được các ông Tạ Quang Bửu và Phan Anh trong Chính phủ Trần Trọng Kim (thân Nhật) lập ra để bí mật đào tạo sĩ quan cho Cách mạng ở Huế.  Hai ông Phan Anh và Tạ Quang Bửu là người sáng lập, tổ chức, hướng học sinh theo Cách mạng, đã trở thành hai Bộ trưởng của Chính phủ lâm thời của Cụ Hồ năm 1946. Trong số các học viên Trường Thanh niên tiền tuyến, có  tới 8 người sau này mang quân hàm cấp Tướng, 10 người mang hàm Đại tá và các học hàm khác, giảng dạy trong các trường quân sự của nước ta như: Trung tướng Cao Văn Khánh – Phó Tổng tham mưu trưởng QĐNDVN; Thiếu tướng Nguyễn Thế Lâm (Nguyễn Kèn), Tư lệnh Bộ đội tăng – thiết giáp; Thiếu tướng Cao Pha – Phó Tư lệnh bộ đội đặc công; các Thiếu tướng Mai Xuân Tần, Đại đoàn trưởng Đại đoàn quân Tiên phong, Võ Quang Hồ, Cục phó Cục Tác chiến Bộ tổng Tham mưu QĐNDVN, Đoàn Huyên, Tư lệnh Bộ đội Phòng không, Phan Hàm, Cục Tác chiến Bộ Tổng tham mưu, Đào Hữu Liêu, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kinh tế Bộ Quốc phòng. Cùng nhiều Đại tá nổi tiếng như: Phan Tử Lăng, Cục trưởng Cục Quân chính, Đặng Văn Việt, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 74 được mênh danh là “Con hùm xám đường số 4”…

Sở dĩ ông Đặng Văn Việt có mặt ở trong Festival Huế  là do ông được UBND Thừa Thiên Huế mời dự lễ khai mạc Festival Huế 2014. Lãnh đạo tỉnh Thừa Thiên Huế đã làm một việc  rất có ý nghĩa là tri ân những người đã chiến đấu và có chiến công đặc biệt vì Huế. Ông mừng lắm vì có giấy mời mới được bao vé tàu xe, mới được bao ăn ở. Ông bảo, nếu ông rút hết tiền trong cái sổ tiết kiệm của mình cũng không đủ một chuyến vào Huế. Được vào Huế dự Festival ông coi như “về nhà”. Từ Hà Nội vào ông mang theo 3 thùng sách nặng để tặng bạn bè Ông bảo:” Chiều nay, sẽ đến Ngọ Môn như một du khách để ngắn  cột cờ Phu Văn Lâu cho đã, vì đã mấy chục năm xa Huế rồi. Hôm khai mạc Festival Huế 2014, ông chẳng nghe ai phát biểu cái gì, vì tâm hồn ông mãi  suy tư, con mắt ông mãi ngắm Cột cờ Phu Văn Lâu với là cờ đỏ sao vàng tung bay trong gió, để nhớ lại một thời trai trẻ. Cái cột mới thân thương làm sao. Đời chiến trận của ông mấy chục năm ròng, đánh trận nào cũng thắng, nhưng bây giờ những vết tích chiến trận không còn, chỉ có trong bảo tàng, trong lịch sử. Chỉ cái cột cờ Phu Văn Lâu, nơi ghi dấu chiến công đầu tiên của ông thì  còn đây, còn mãi. Chao ôi, nơi mình đã ra lệnh cho lính triều đình treo là cờ đỏ sao vàng lên 69 năm trước vẫn sùng sững trước mặt.

Ông Việt khoác vai tôi, cười sang sảng. Ngô Minh biết không, chuyện treo cờ vui lắm, mạo hiểm lắm và nguy hiểm lắm. Mình gọi đó là “trận đánh”. Trận đánh nhưng không kèn, không trống, không tiếng súng nổ, không có đầu rơi máu chảy, mà thắng lợi thì đặc biệt lớn;:Đã thay đổi được ngọn cờ trên Kỳ Đài Huế sau 143 năm! Thắng lợi làm thay đổi lịch sử!. Ông Việt kể:”Sáng 20/8/1945, tôi nhận được một tin mật, mời đến một địa điểm gần Nam Giao, gặp đồng chí Trần Hữu Dực, lúc ấy là thường vụ tỉnh ủy Thừa Thiên, sau này là Chủ tịch Ủy ban khởi nghĩa Trung bộ. Đồng chí Trần Hữu Dực giao cho tôi một lá cờ đỏ sao vàng to bằng cả gian nhà và lệnh: “  Đồng chí có nhiệm vụ phải treo lá cờ này lên cột cờ Phu Văn Lâu.”. Tôi hỏi:” Xin cho biết bao giờ xong!” Ông Dực bảo:” Nội trong sang ngày mai 21/8/1945”.Ông Việt chào cấp trên rồi cuộn tròn lá cờ, cho vào bao tải, buộc sau xe đạp , đạp về giấu cờ tại Trường Thanh niên Tiền tuyến, ở cửa Quảng Đức, rất gần Kỳ Đài.

Ngày 20/8/1945, lúc ấy cách mạng Tháng Tám chưa nổ ra ở Huế. Chính quyền vẫn đang còn trong tay quân Nhật, chính phủ Trần Trọng Kim và Triều đình nhà Nguyễn. Cho nên, việc treo cờ Việt Minh lên đỉnh cột cờ Phu Văn Lâu là một việc hết sức nguy hiểm. Chà, lá cờ to thế này, một mình mình, lại trong tình trang đang bí mật, làm sao mà treo. Ông Dực trao nhiệm vụ treo cờ, nhưng không  cho biết  ai là người bảo vệ, lỡ khi quân triều đình chống lại thì sao?. Thoáng nghĩ như vậy nhưng không dám hỏi. Thôi thì cứ tìm cách làm cho được thà hy sinh. Nhận nhiện vụ, Đặng Văn Việt suy nghĩ tính toán suốt đêm.

Chở lá cờ về giấu xong ở trường Thanh niên tiền tuyến đóng gần Cột cờ Phu Văn Lâu, ông báo cáo nhiệm vụ với tổ trưởng Việt Minh là Lâm Kèn. Sau khi trao đổi, tổ huy động thêm ông Nguyễn Thế Lương (tức Cao Pha) cùng thực hiện nhiệm vụ. Sáng hôm sau, 21/8/1945, hai ngày trước khi Cách mạng tháng Tám nổ ra ở Huế, ông và Cao Pha dậy sớm, ăn mặc chững chạc, gọn gàng. Đồng phục ka-ki vàng mới toanh, chân đi ghệt, đầu đội mũ ca-lô, hông đeo xệ khẩu Barillet và 6 viên đạn…. Việc treo cờ đỏ lá cờ sao vàng của Việt Minh lên cột cờ Phu Văn Lâu được tiến hành rất mưu trí, công khai . Hai ngưởi trẻ cuốn lá cờ to bằng gian nhà trên hai chiệc xe đạp hiên ngang đẩy ra cột cờ Phu Văn Lâu, lúc ấy là 9 giờ sáng. Anh Cao Pha giữ cờ, Đặng Văn Việt bước nhanh lên gặp chỉ huy đội lính gác cột cờ của Triều đình ( Lúc đó bảo vệ Kỳ đài luôn có 1 tiểu đội 12 lính trang bị súng mút-cờ-tông chỉ huy bởi một thầy đội ). Ngoài nhiệm vụ bảo vệ cờ, tiểu đội này còn có nhiệm vụ bắn súng lệnh. Đặng Văn Việt gặp thấy đội chỉ huy, đứng nghiêm bảo: “Theo lệnh của Ủy ban Khởi nghĩa cách mạng, chúng tôi có nhiệm vụ treo cờ đỏ sao vàng lên cột cờ. Các anh cho hạ ngay cờ quẻ ly xuống, nếu không…”. Chỉ huy đội bảo vệ Cột cờ không phản ứng gì: Da, dạ,các ngài cứ ra lệnh!”. Đặng Văn Việt ra lệnh:” Ông cho 2 lính xuống giúp bạn tôi  xe, cờ lên đây!”. Lệnh được thi hành. 10 phút sau cờ đã sẵn sàng ở cfhaasn Kỳ Đài. Có lẽ không khí Cách mạng Tháng Tám trong cả nước đã  dội về Huế, nên bọn lính bảo vệ cờ cũng sợ. 6 lính pháo và thấy đội đứng xếp hàng ngang. Anh Cao Pha đứng đầu hàng, hô hạ cờ quẻ ly xuống!. Cờ quẻ ly được hạ xuống,  cờ đỏ sao vàng được buộc vào dây kéo. Nghe lệnh, 6 lính triều đình  lập tức trèo lên cột cờ, cờ đỏ sao vàng được mắc vào dây kéo. Tất cả đã sẵn sàng. Đặng Văn Việt hô: “Kéo cờ, chào!”. Đội lính gác đứng nghiêm bồng súng, còn ông Việt và Cao Pha đưa tay chào cờ theo kiểu nhà binh. Lá cờ đỏ sao vàng từ từ được kéo lên làm đỉnh Phu Văn Lâu, tung bay trong gió phần phật. Cách xa 40 cây số cũng nhìn thấy cờ bay. Rất nhiều người dân đi qua đường, những người đi đò dưới sông Hương đều ngước nhìn, hô lớn:” Cờ đỏ sao vàng! Cờ đỏ sao vàng!”. Xong, Đặng Văn Việt nghiêm giọng ra lệnh cho đội lính “không được tự tiện hạ cờ nếu không có lệnh”, rồi  hai người đạp xe thật nhanh về trường.

Lúc đó, người lính 25 tuổi Đặng Văn Việt không hề hay biết là có 120 lính khố vàng đã nằm rạp dọc thành cửa Ngọ Môn, chỉa súng vào 2 người, sẵn sàng nổ súng. May mà ông Lãnh binh Đội cận vệ Hoàng gia  xin ý kiến của Hoàng Đế. Bảo Đại thét lên :” Chớ, chớ ! Việt Minh đấy. Các người mà nổ súng thì trẫm là người chết trước đó !”. Ông Việt nói vui:” Nếu lúc đó mà lính triều đình nổ súng thì tôi và anh Cao Pha chết ngay. Và hôm nay là ngày giỗ lần thứ 70 của tôi!”.Từ ngày đó đến nay, người dân Huế gọi ông Đặng Văn Việt, người chỉ huy treo cờ đỏ sao vàng lên cột cờ Phu Văn Lâu, là anh lính giải phóng quân “số 1” ở Huế. Số 1 vì lúc đó ( 8-1945) quân giải phóng chỉ có một trung đội mà ông là trung đội trưởng. Số MỘT còn vì ông là người đầu tiên mang cờ đỏ sao vàng đến để thay cờ quẻ ly của triều đình, báo hiệu một thời đại mới.

Cuộc đời ông Đặng Văn Việt gắn bó với Huế nhiều lắm. Ông như một chàng trai Huế. 3 tuổi ông đã theo gia đình ở Huế . Lớn lên học trường Quốc học Huế. Đậu tú tài , ra Hà Nội  học y khoa Đông Dương. Đang học năm thứ 3 y khoa thì  Nhật đảo chính Pháp, trường đóng cửa, lại vô Huế theo Việt Minh kháng chiến. Gia đình ông là danh gia vọng tộc. Ông nội là Đình nguyên  Hoàng giáp  Đặng Văn Thụy  (khoa Giáp Thìn – 1904), từng làm Tế tửu  Quốc tử Giám . Bà nội là bà Cao Thị Bích, con gái của Đông các Đại học sĩ  Cao Xuân Dục . Cha ông là Phó bảng  Đặng Văn Hướng  (khoa Kỷ Mùi 1919), Tham tri Bộ Hình  triều đình  Nguyễn, Tổng đốc Nghệ An thuộc chính phủ Trần Trọng Kim. Từ năm 1947, theo lời mời của Cụ Hồ, ông Hướng làm Quốc vụ khanh  đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ – Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh .

Sau ngày cắm cờ đỏ sao vàng của Cách mạng lên đỉnh cột cờ Phú Văn Lâu, Đặng Văn Việt bắt đầu cuộc đời chinh chiến trong đội quân cách mạng khắp cà nước: đánh giặc ở Huế, ở đường 9, đường 7 ở Lào, đường số 4 ở Việt Bắc, đặc biệt là trận phục kích trên đèo Bông Lau  từ năm 1947, tiêu diệt hơn 100 xe giới quân sự Pháp. Năm 1950, ông chỉ huy trung đoàn 174, phối hợp với trung đoàn 209, đánh chiếm cứ điểm Đông Khê, mở đầu Chiến dịch Biên giới thu đông 1950 , sau đó bao vây cô lập Cao Bằng .v.v.. Cuộc dời binh nghiệp của ông đã từng chỉ huy bộ đội .đánh 116 trận thì thắng 100 trận. Ông là Trung đoàn trưởng một trong 3 trung đoàn chủ lực đầu tiên của Việt Minh. Khi Trung đoàn 174 chủ lực được thành lập ngày tháng 8  năm 1949 , ông được cử làm Trung đoàn trưởng đầu tiên và Chu Huy Mân  làm chính ủy đầu tiên với những trận đánh khét tiếng dọc đường 4 Cao-Bắc- Lạng. Nhân dân vùng Cao-Bắc-Lạng xưng tụng ông là “Đệ tứ lộ Đại vương“,”Anh hùng đường 4”. Còn các binh sĩ Pháp gọi ông với nhiều biệt danh khác nhau như “Hùm xám đường số 4” “tiểu tướng Napoléon”, “Đặng Siêu Việt”…

Riêng tư của ông cũng rất lạ. Năm 1946, đang dạy Trường võ bị Trần Quốc Tuấn, ông yêu một cô gái nữ sinh Đồng Khánh Huế tên là Lan Huệ . Hai gia đình các cụ tổ chức đám cưới cho hai người. Vừa mới cưới thì có điện gọi anh ra Hà Nội gấp, vậy là chú rể trở lại đơn vị mà không kịp có đêm tân hôn với nàng dâu xinh đẹp tuổi mới 20 . Mấy ngày sau ,Lan Huê xin phép bố mẹ chồng về thăm bố mẹ đẻ ở Huế và không trở lại nữa. Có lẽ vì cô gái ấy sợ lấy chồng lính sẽ xa chồng, cô đơn suốt đời. Ngay một đêm tân hôn cũng không có.

Có lần ông nghĩ, không biết đến bao giờ mình mới thoát khỏi cái cõi trần tục này để lên Thiên đường. Nhưng rồi ông lại nghĩ :” Phải rồi, thiên đường là đây, nơi tôi đang sống và làm việc quên tuổi tác, quên bệnh tật, quên những thèm khát phù phiếm, sống vui, sống có ích trong tình bạn, tình người…”. Ngồi với tôi bên bờ Sông Hương, ngước lên  kỳ đài Phu Văn Lâu, ông bảo:” Thiên đường là đây chứu đâu nữa!” Vâng, lá cờ cách mạng đang tung bay trên bầu trời Huế và những vui buồn cuộc sống hôi nay luôn là thiên đường người lính già Đặng Văn Việt…


Chuyên mục

%d bloggers like this: